کد خبر: 34339406
تاریخ انتشار: دوشنبه 16 فروردين 1395
خانه » حواشی » رسالت » اخلاق، سیاست و روحانیون
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:

بنابراین اگر سیاست را مدیریت امور تعریف کردیم، دو رکن اساسی اش علم (آگاهی نسبت به فنون مدیریت) و اخلاق (معنویت) است. درباره ی پیامبر (ص) و اهل بیت (ع) می گوییم: «ساسه العباد»؛ یعنی سیاستمداران بندگان الهی. پس اگر کسی آگاهی نداشته باشد، نمی تواند مدیریت کند؛ آگاهی داشته باشد...

به گزارش چی 24 به نقل از رسالت:
 
 
 

با تشكر از حضرتعالی كه فرصتی در اختيار ما قرار داديد؛ موضوعی كه قصد داریم از خدمت‌تان استفاده کنیم، رابطه اخلاق و سياست است؛ از نظر حضرتعالی چه رابطه‌‌ای بين اخلاق و سياست وجود دارد؟

سياست یعنی اداره امور؛ آن‌هم طبق واقع؛ نه براساس تخيل. اگر بناست كسی مدير باشد دو ركن اساسی در آن دخالت دارد: يكی علم؛ یعنی آگاه باشد به فنون مديريت كه الان خودش يك رشته مهم دانشگاهی است در تمام دنيا و دیگری صلاحيت معنوی. اگر كسی آگاهی داشته باشد، ولی صلاحيت معنوی و اخلاقی نداشته باشد، خرابی‌‌‌اش خيلی بيشتر است؛

چو دزدی با چراغ آيد/ گزيده‌تر برد كالا

بنابراين اگر سياست را مدیریت امور تعریف کردیم، دو رکن اساسی‌ اش علم (آگاهی نسبت به فنون مدیریت) و اخلاق (معنویت) است. درباره‌ی پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) می‌‌گوییم: «ساسة العباد»؛ یعنی سياستمداران بندگان الهی. پس اگر کسی آگاهی نداشته باشد، نمی‌تواند مديريت كند؛ آگاهی داشته باشد و از معنويت بی‌بهره باشد بدتر است؛ جامعه را به ‌سمت فساد و هلاکت سوق می‌‌دهد.

کدام ‌یک از سیاست و اخلاق بر دیگری مقدم است؟ به عبارت دیگر آیا سياست باید در خدمت اخلاق باشد يا اخلاق در خدمت سیاست؟

هردوی این‌ ها به‌ مثابه دو بال حركتند؛ در بعضی روايات هم چنین تعبیری داریم. در فلسفه هم می‌‌گویند كه دو بال عقل بايد دست شخص را بگيرد؛ منظور از دو بال عقل، عقل نظری و عقل عملی است. عقل نظری درايت علمی را بالا می‌‌برد و عقل عملی جنبه‌‌های متانت اخلاقی را. به نظرم اين هر دو در عرض هم هستند؛ نمی‌‌شود گفت كدام يك مقدم است بر ديگری.

مگر بر اساس نگرش‌های اسلامی، وظیفه‌‌ی سیاست، نشر ارزش ‌های اخلاقی در جامعه نیست؟

سياست برای اين است که كليه استعدادهاي نهفته را به فعليت برساند؛ نه فقط اخلاق را. بنابراين نمي‌‌شود گفت سياست مقدمه‌‌ی اخلاق است. سياست براي شكوفايي همه استعدادهاي نهفته و خفته بشريت است. استعدادهاي نهفته بشر بسيار زياد و در ابعاد مختلف است که يكی از آن‌‌ها بُعد اخلاق است. چه ‌بسا خود انسان‌‌ها غافلند كه چه استعدادهايی دارند؛ مدير بايد جامعه را متنبه بكند به آن استعدادهاي نهفته؛ يعني اولاً جامعه را متوجه این استعدادها کند و بعد هم كاری کند كه زمينه شكوفايی اين استعدادهای نهفته فراهم گردد.

در سيره اهل بيت (ع) رابطه‌‌ی این‌ دو چگونه تبیین می‌‌شود؟

درمورد خود اهل بيت (ع) – چون در مديريت‌‌شان واجد همه‌ چیز بودند – تقدم و تأخری در اين ‌جهت نیست؛ اما این‌که در انتخاب مدیران و والیان، سیره‌‌ی آن بزرگواران درباره‌‌ی بحث مورد نظر چه بوده، بحث مهمی است. مثلاً حضرت امير (ع) مالك و محمد بن ابي بكر را برای مصر انتخاب كرد. مالك هردو جهتش قوی بود؛ هم علم و آگاهی؛ هم اخلاق و معنويت. محمد بن ابي بكر مديريتش قدری ضعيف بود (البته در مقایسه با مالک)؛ اما از بُعد اخلاقی قوی بود. البته نمی‌‌توان نتیجه گرفت که اگر امام بداند كسی بعد اخلاقی‌‌اش خوب بود و آگاهی‌‌اش ضعیف – با این‌حال – مدیریتی را به او واگذار می‌‌کند.

سياست یعنی اداره امور؛ آن‌هم طبق واقع؛ نه براساس تخيل.

خلاصه همان ‌طوری كه عرض كردم، در عرف مردم شايع است كه کسی كه آگاهي دارد و اخلاق ندارد، دزدي است كه با چراغ می‌‌آید و بهتر می‌‌تواند دزدی کند؛ اما واقعیت اين است كه بنده نتوانستم به این نتیجه برسم که اين مهم‌‌تر است يا آن. باور عمومی در جامعه این است که ضرر بداخلاقي بيشتر از ضرر ناآگاهی است؛ اما نبود هر کدام از این‌ دو، نشانه‌‌ی ضعف مدیریت است و به جامعه لطمه می‌‌زند.

اگر بخواهيم مصداقی بحث کنیم، بالاخره مردم به روحانيت بسیار توجه دارند؛ بعضاً شاهد برخی تندروی‌‌ها یا بداخلاقی‌‌هایی از جانب برخی روحانیون هستیم؛ اين‌‌ها چه مقدار در جامعه تأثير دارد؟

اين بُعد ديگری است؛ غير از آن دو مسأله. نوع معاشرت و نوع برخورد در تأثیرگذاری مهم است؛ تجربه نشان داده است که بهترين روش مؤثر بر روی مردم، روش عاطفی است. عاطفه و محبت بهترين تأثير را بر طرف مقابل دارد. الي ماشاءا… جوان‌‌هايي بودند و هستند كه  به بعضی گروه‌‌‌های مخالف وابسته‌‌اند؛ اگر با اين‌‌ها به تندی و دعوا برخورد كنيد، پیوندشان با آن گروه‌‌ها محكم‌‌تر می‌‌شود؛ ولی با روش عاطفی می‌‌شود كم‌‌كم او را جذب كرد. موارد بسیاری در ذهنم هست که با همین شیوه جذب شده‌‌اند؛‌ البته نقطه‌‌ی مقابلش هم هست؛ یعنی مواردی که در نتیجه‌ی بداخلاقی‌‌ها جذب گروه‌‌های مخالف شده‌‌اند.

مثلاً در خاطراتتان هست که تراب حق‌‌شناس در درس حضرتعالی شرکت می‌‌کرده.

بله؛ پيش من معالم می‌‌خواند. بچه‌ی بسیار خوش‌ استعداد، با محبت و باعاطفه‌‌ای بود؛ اما در اثر برخورد بد این‌ طرفی‌‌ها جذب گروه‌‌های مخالف شد؛ آن هم گروه‌‌های غيرمذهبی. طوري شده بود كه بيشتر با آن‌‌ها ارتباط داشت و اين ‌طرفی‌‌ها او را طرد كردند. متأسفانه در مذهبی‌‌ها اين اخلاق هست که اگر يك نفر يك‌ خرده پايش كج شد، این‌ طور حساب می‌‌کنند کاملاً منحرف شده و بيشتر هلش می‌‌دهند به ‌سمت انحراف؛ در حالي كه بايد جاذبه باشد. در روایتی فکر می‌‌کنم از امام صادق (ع) هست که (نقل به مضمون)  ايمان ۱۰ درجه دارد و هر درجه‌‌ای یک مقداری قدرت تحمل نیاز دارد؛ حضرت فرمود: بار ايمان ۱۰ درجه‌‌ای‌‌ها را تحميل نكنيد به دوش آن‌‌هايی كه ايمانشان ۹ درجه یا ۸  یا پايين‌‌تر است. يعنی باید با این‌‌ها طوری برخورد كنيد كه قدرت تحمل داشته باشند؛ نه مثل آن مسیحی تازه‌ مسلمانی که از شدت تکالیف شرعی، ول کرد و رفت. دوست مسلمانش صبح سحر آمد دنبالش که برويم مسجد نماز شب؛ بعد از نماز شب گفت صبر کن تا نماز صبح؛ بعد از آن گفت بنشين تعقيب بخوان تا آفتاب طلوع كند؛ پس از آن گفت ديگر فاصله‌ای نمانده تا ظهر و… مسیحی تازه ‌مسلمان هم گفت: دينی كه شما داريد به درد خودتان می‌‌خورد؛ من كار دارم.

یک قانونی را ابلاغ کرد رئيس قوه قضائيه كه وكيل را ما تعيين می‌‌كنيم! خب اين خلاف مباحث اسلامی است.

الآن كلاس‌‌های مسيحيت در مملكت خودمان زياد شده؛ مسئولین برخی استان‌‌ها به خود بنده گفتند که الان در فلان‌ شهر بيش از ۳۰ كلاس خانگی داريم؛ كليساهای خانگی. وحشتناك است. اين‌‌ها مسلمانانی بودند که مسیحی شدند؛ اما كليساهای عمومی نمی‌‌روند؛ چون خطر دارد برایشان و به همین دلیل در خانه خودشان كليسا دارند. این‌‌ها چرا اين ‌طوری شدند؟ دائماً هم تبليغ می‌‌كنند که مسيحيت دين صلح است. غافل از آن‌‌که مسیحیت دین آمریکاست؛ آمریکایی که این‌ همه جنایت کرده و می‌‌کند در کوبا، کامبوج، ویتنام و… اما اين ‌ها غافل هستند و فقط دو تا كليسا و دو تا كشيش را می‌‌بینند. هر چند همین کشیش‌‌ها هم زماني كه قدرت دستشان بود غوغا كردند؛ در قرن های ۱۵ و ۱۶ تا قبل از قرن ۱۸، قدرت در دستان کلیسا و پاپ بود و کشیشان قدرت داشتند. در آن دوره اين ها غوغا كردند در قتل و غارت و در كلاس‌‌های تفتيش عقايد. در حالی‌ كه اسلام بنايش بر برائت است و تفتيش عقايد نمی‌‌کند. الان در کشور خودمان يك بحثی مطرح شده درباره‌‌ی وکالت؛ هميشه اين‌ طور بوده كه متهم می‌‌توانست وكيل انتخاب بكند؛ اما در همین یکی‌ دو روز گذشته یک قانونی را ابلاغ کرد رئيس قوه قضائيه كه وكيل را ما تعيين می‌‌كنيم! خب اين خلاف مباحث اسلامی است. حق متهم است كه وكيل انتخاب كند. چه اشكالی به وكيل داريد كه می‌‌گوييد وكيل را بايد خودتان انتخاب كنيد؟ شما که خودتان كارت وكالت به اين‌‌ها داديد؛ بماند. علی ای حال در اسلام اصل بر برائت است. این‌‌ها صلح ادعايی و ظاهری كليسا را می‌‌بينند؛ برخوردهای ما هم مزيد بر علت می‌‌شود و اين‌‌ها جذب مسیحیت می‌‌شوند.

آقای بهجت هيچ‌ وقت نمی‌‌گفت فلان‌ كس اختلاس كرده يا نكرده؛ احدی از او چيزی در این موارد نشنيده؛ ولی مردم هم بيش از همه مريد او بودند.

حالا که گفتید مصداقی صحبت کنیم؛ ببينيد در گذشته ما چه چيزهايی داشتيم؛ مرحوم آشيخ محمد تقی بافقی كه مقسم شهريه مرحوم آشيخ عبدالكريم حائری مدير حوزه علميه قم بود، در حمام می‌‌بيند که يك كسی – ظاهراً سرهنگ هم بودهريشش را دارد می‌‌تراشد. رفت جلو و گفت آقا ريشت را نتراش؛ شرعاً جايز نيست. او عصبانی شد و محكم سيلی زد زير گوش آشيخ محمدتقی بافقی. آشيخ محمدتقی صورتش را برد جلو و گفت: يكی هم اين طرف بزن؛ اما ريشت را نتراش! آن شخص با همين اخلاق مريدش شد. در حالی كه می‌‌توانست منشأ دعوا باشد.

شايد ۲۵ سال قبل با بچه‌‌ها رفته بوديم انزلی؛ بچه‌‌ها رفتند مرداب آن‌‌جا را تماشا كنند. من گفتم تنهايی كنار دريا قدم بزنم. دقیقاً یادم نیست کنار رودخانه یا جویی که از رودخانه جدا می‌‌شد، دیدم جوانی تنها نشسته و سرش پايين است و بيخودی با دستش به زمين ور می‌‌رود. خب م