کد خبر: 40131457
تاریخ انتشار: چهارشنبه 15 ارديبهشت 1395
خانه » حواشی » رسالت » 40 حدیث درباره تعلیم و تربیت
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
پایگاه فرهنگی تبلیغی رسالات:

امام امیرالمومنین علیه السلام می فرمایند: «خیر العلم ما اصلحت به رشادک و شره ما افسدت به معادک»؛ بهترین دانش آن است که به وسیله آن، هدایت خویش را بسامان کنی و بدترین دانش آن است که به وسیله آن، معاد خود را نابسامان کنی. هم چنین پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در روایتی می فرمایند:....

به گزارش چی 24 به نقل از رسالت:
 
 
 

این تعلیم و تعلم است که فرهنگ جامعه را رشد میدهد و انسانها را به سوی کمال رهنمون میسازد.

این تعلیم و تعلم است که آدمیان را از اخلاق ناپسند دور میکند و به سوی اخلاق پسندیده فرا میخواند.

این تعلیم و تعلم است که عمل مردم را پاک و خالص میگرداند و از شرک و ریا دور میسازد.

آنچه در پی میآید چهل حدیث درباره «تعلیم و تعلم» است که امیدوارم با فراگیری و به کارگیری آنها به «علم حقیقی » و «حقیقت علم » نزدیکتر شویم.

1) آموزش هدف بعثت

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «بالتعلیم ارسلت»؛ من برای آموزش دادن فرستاده شده ام.

2) گرامیداشت دانشمند، گرامیداشت خداست

امام امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرمایند: «من وقر عالما فقد وقر ربه»؛ هر کس دانشمندی را گرامی بدارد، بی گمان پروردگارش را گرامی داشته است.

3) ارزشمندترین مردم کیست؟

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرماید: «اکثر الناس قیمة اکثرهم علما»؛ بیشترین مردم از نظر ارزش، بیشترین آنهاست از نظر دانش.

4) تا جوان هستی دانش بجوی

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «من تعلم فی شبابه کان بمنزلة الرسم فی الحجر»؛ هر کس در جوانی دانش بیاموزد، [از نظر پایداری] چون نقش روی سنگ است.

5) برای دانش اندوزی قدم رنجه فرما!

پیامبر عزیز خدا صلی الله علیه وآله می فرمایند: «اطلبوا العلم ولو بالصین»؛ دانش بجویید; اگر چه در [راهی دور] چون چین باشد.

6) آداب تعلیم و تعلم این است

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «لینوا لمن تعلمون ولمن تتعلمون منه»؛ با کسی که به او دانش می آموزید (شاگرد) و کسی که از او دانش می آموزید (معلم) نرمخو باشید.

7) فروتن باش، فروتن باش!

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «تواضعوا لمن تعلمونه العلم و تواضعوا لمن طلبتم منه العلم»؛ در برابر کسی که به او دانش می آموزید (شاگرد) و کسی که از او دانش می جویید (معلم) فروتن باشید.

8) اینها را نگو!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «لا تقل ما لا تعلم بل لا تقل کل ما تعلم»؛ آنچه را نمی دانی نگو، بلکه همه آنچه را هم می دانی نگو.

9) نشانه‌های دانشمند این‌هاست، این‌هاست!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «یا طالب العلم! ان للعالم ثلاث علامات: العلم والحلم والصمت»؛ ای جوینده دانش! برای دانشمند سه نشانه است: دانش و بردباری و سکوت.

10) عالم کیست؟

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «من لم یصدق فعله قوله فلیس بعالم»؛ هر آن کس که رفتارش گفتارش را تصدیق نکند، عالم نیست.

11) چشم به اینان بدوز!

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «النظر الی وجه العالم عبادة»؛ نگاه به سیمای دانشمند عبادت است.

12) همنشین که باشیم؟

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «مجالسة العلمآء عبادة»؛ همنشینی با دانشوران عبادت است.

13) دانش‌های گوناگون این‌ها هستند

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «العلوم اربعة: الفقه للادیان و الطب للابدان و النحو للسان و النجوم لمعرفة الازمان»؛ دانش‌ها چهارگونه‌اند: فقه برای [شناخت] دین‌ها; پزشکی برای [بهبود] بدن‌ها; نحو (دستور زبان) برای سخن گفتن و نجوم برای شناخت زمان‌ها.

14) برای دانش اندوزی چاپلوسی نیز رواست

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «لیس من اخلاق المؤمن الملق الا فی طلب العلم»؛ چاپلوسی جز در جستجوی دانش از خوی مؤمن نیست.

15) کلید دانش این است

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «ان هذا العلم علیه قفل ومفتاحه المسالة»؛ بر این دانش قفلی است که کلید آن، پرسش است.

16) فیش برداری را فراموش نکن!

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «قیدوا العلم بالکتاب»؛ دانش را با نگارش در بند کشید.

17) کتابخانه داشتن چیز خوبی است

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «احتفظوا بکتبکم فانکم سوف تحتاجون الیها»؛ کتاب‌های خود را نگهداری کنید، زیرا شما در آینده به آن‌ها نیازمند می شوید.

18) از دانش گلچین کنید!

پیامبر عزیز خدا صلی الله علیه وآله می‌فرمایند: «العلم اکثر من ان یحصی فخذ من کل شیء احسنه»؛ دانش بیشتر از آن است که به شمارش در آید، پس از هر چیزی نیکوترین آن را برگیر.

19) اگر توانی زبان عربی فراگیر!

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «تعلموا العربیة فانها کلام الله الذی یکلم به خلقه»؛ زبان عربی را فراگیرید، زیرا سخن خداست که به آن با آفریدگان خود سخن می گوید.

 

20) تدریس را طول نده!

پیامبر عزیز خدا صلی الله علیه و آله می فرمایند: حضرت خضر علیه السلام به حضرت موسی علیه السلام گفتند: «یا طالب العلم! ان القآئل اقل ملالة من المستمع فلا تمل جلساءک اذا حدثتهم»؛ ای جوینده دانش! آزردگی گوینده کمتر از شنونده است. پس آن هنگام که با همنشینان خود سخن می گویی، آنان را آزرده نکن.

21) به کودکان این مطلب را بیاموزید!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «علموا صبیانکم ما ینفعهم الله به لا یغلب علیهم المرجئة برایها»؛ به کودکانتان چیزهایی بیاموزید که خداوند با آن چیزها سودشان می رساند تا مرجئه (منحرفان عقیدتی) با دیدگاهشان بر آنان چیره نشوند.

22) می دانید دانش خود را از که می گیرید؟

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «فانظروا علمکم هذا عمن تاخذونه»؛ بنگرید این دانش خود را از که می گیرید.

23) مقام ایرانیان در دانش اندوزی

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «لو کان العلم منوطا بالثریا لتناوله رجال من فارس»؛ اگر دانش منوط به [رفتن به] ستاره ثریا باشد، مردمانی از ایران به آن دست می یابند.

24) دانش را با اندیشیدن همراه کن

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «الا لا خیر فی علم لیس فیه تفهم»؛ آگاه باشید! در دانشی که در آن اندیشیدن نباشد، خوبی نیست.

25) به احترام معلم برپا!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «قم عن مجلسک لابیک ومعلمک ولو کنت امیرا»؛ از جای خود برای پدر و آموزگارت برخیز، اگر چه فرمانروا باشی.

26) دانشمند را خدمتگزار باش!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «اذا رایت عالما فکن له خادما»؛ هرگاه دانشمندی را دیدی، خدمتگزار او باش.

27) گفت و گوی علمی بهتر از شب زنده داری است

امام باقرعلیه السلام می فرمایند: «تذکر العلم ساعة خیر من قیام لیلة»؛ یک ساعت گفت و گوی علمی بهتر از یک شب زنده داری است.

28) از شاگردی کردن خجالت نکش!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «لا یستحین احد اذا لم یعلم الشی ء ان یتعلمه»؛ هیچ کس شرم نکند هنگامی که چیزی را نمی داند، آن را بیاموزد.

29) قله دانش کجا و تن آسودگی کجا!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «لا یدرک العلم براحة الجسم»؛ دانش با تن آسودگی فراچنگ نمی آید.

30) آری، افسردگی هرگز!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «العالم الذی لا یمل من تعلم العلم»؛ دانشمند کسی است که از فراگیری دانش به ستوه نمی آید.

31) به شاگرد زور نگو اگر چه معلمی!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «ابغض العباد الی الله سبحانه العالم المتجبر»؛ مبغوض ترین بندگان نزد خداوند پاک، دانشور زورگو است

32) گر نمی دانی نمی دانم بگو!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «قول " لا اعلم " نصف العلم»؛ "نمی دانم" گفتن نیمی از دانش است.

33) به دانش خود مناز!

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «حسبک من الجهل ان تعجب بعلمک»؛ برای نادانی تو همین بس که به دانش خود بنازی.

34) امان از حسادت و تحقیر!

امام باقرعلیه السلام می فرمایند: «لا یکون العبد عالما حتی لا یکون حاسدا لمن فوقه ولا محقرا لمن دونه»؛ هیچ بنده ای به دانشوری نمی رسد، مگر آنکه به فراتر از خود رشک نورزد و فروتر از خویش را خرد نشمرد.

35) من آنم که . . .

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «من قال: انا عالم فهو جاهل»؛ هر آن کس گفت: من دانایم، همو نادان است.

36) از دیگران نیز تجربه علمی بیاموز!

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «اعلم الناس من جمع علم الناس الی علمه»؛ داناترین مردم کسی است که دانش مردم را به دانش خویش افزون کند.

37) بهترین و بدترین دانش این‌هاست

امام امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمایند: «خیر العلم ما اصلحت به رشادک وشره ما افسدت به معادک»؛ بهترین دانش آن است که به وسیله آن، هدایت خویش را بسامان کنی و بدترین دانش آن است که به وسیله آن، معاد خود را نابسامان کنی.

38) یاری ستم پیشگان هرگز!

امام صادق علیه السلام می فرمایند: «ملعون ملعون عالم یؤم سلطانا جآئرا معینا له علی جوره»؛ نفرین و نفرین باد بر آن دانشمندی که از شاه ستم پیشه‌ای پیروی می‌کند و بر ستمکاریش او را یاری می‌دهد.

39) چرا نویسندگی را فراموش کرده‌ایم؟

پیامبر عزیز خداصلی الله علیه وآله می فرمایند: «المؤمن اذا مات و ترک ورقة واحدة علیها علم تکون تلک الورقة یوم القیامة سترا فیما بینه وبین النار»؛ مؤمن چون بمیرد و از خود برگه ای به جا بگذارد که روی آن دانشی باشد، این برگه روز رستاخیز میان او و آتش دوزخ پوششی می شود.

40) فرجام نیک تعلیم و تعلم شهادت است

پیامبر عزیز خدا صلی الله علیه وآله می فرمایند: «اذا جآء الموت طالب العلم وهو علی هذه الحال مات شهیدا»؛ هنگامی که مرگ جوینده دانش فراز آید و او بر همین حال جویندگی دانش باشد، شهید درگذشته است.

منابع روایات:

1) بحارالانوار، ج 1، ص 206 .

2) معجم الفاظ غررالحکم، ص 1207 .

3) بحار الانوار، ج 1، ص 164 .

4) همان، ج 1، ص 222 .

5) همان، ج 1، ص 180 .

6) همان، ج 2، ص 62 .

7) کافی، ج 1، ص 36 .

8) نهج البلاغه، کلمه قصار 374 .

9) کافی، ج 1، ص 37 .

10) همان، ج 1، ص 36 .

11) بحارالانوار، ج 1، ص 195 .

12) همان، ج 1، ص 204 .

13) همان، ج 1، ص 218 .

14) همان، ج 2، ص 45 .

15) کافی، ج 1، ص 40 .

16) بحارالانوار، ج 77، ص 141 .

17) کافی، ج 1، ص 52 .

18) بحارالانوار، ج 1، ص 219 .

19) همان، ج 1، ص 212 .

20) همان، ج 1، ص 226 .

21) همان، ج 2، ص 17 .

22) کافی، ج 1، ص 32 .

23) بحارالانوار، ج 1، ص 195 .

24) کافی، ج 1، ص 36 .

25) مستدرک الوسائل، ج 15، ص 203 .

26) معجم الفاظ غررالحکم، ص 286 .

27) بحارالانوار، ج 1، ص 204 .

28) نهج البلاغه، کلمه قصار 79 .

29) معجم الفاظ غررالحکم، ص 150 .

30) همان، ص 1063 .

31) همان، ص 141 .

32) همان، ص 1105 .

33) بحارالانوار، ج 2، ص 48 .

34) همان، ج 78، ص 173 .

35) همان، ج 2، ص 110 .

36) همان، ج 1، ص 164 .

37) معجم الفاظ غررالحکم، ص 421 .

38) بحارالانوار، ج 75، ص 381 .

39) همان، ج 1، ص 198 .

40) همان، ج 1، ص 186 .

منبع: www.hawzah.net

 

برچسب ها
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: